VERSLAG KANSENTAFEL ENERGIE

Op 11 december informeerden we u over de “Kansentafel Regionale Energie Strategie (RES)” (what’s in a name) van de gemeente Bodegraven-Reeuwijk, die werd gehouden op 8 december 2020.

Inmiddels is het verslag van die vergadering gepubliceerd op de website van de gemeente. Een samenvatting vindt u hier. De website verwijst weer naar een nog kortere samenvatting. Deze vindt u hier.

In onze blog van december gaven wij al aan dat binnen de Monumentenvereniging verschillend wordt gedacht over nut en noodzaak van allerlei overheidsmaatregelen die in verband worden gebracht met klimaatverandering.

In de tweede samenvatting is in ieder geval ons bezwaar genoteerd dat bewoners het onprettig vinden dat ze zijn buitengesloten van de (landelijke) klimaattafels. Ook wordt vermeld dat deelnemers vroegen om (op landelijk niveau) te kijken naar de mogelijkheden voor kernenergie.

Terugzien op 2020, vooruitblik 2021

Allereerst de beste wensen voor het nieuwe jaar.
We wensen u een mooi en vooral gezond 2021!

In deze eerste nieuwsbrief van 2021 blikken we terug op het bijzondere jaar 2020. Daarnaast kijken we vooruit: ook dit jaar staan we graag voor u klaar en zetten wij ons gezamenlijk in voor het behoud van de prachtige monumenten en cultuurhistorisch waardevolle objecten in onze gemeente.

Januari-mei
Vanaf januari 2020 waaierde het coronavirus uit over de wereld. Vanaf januari ging het ene na het andere land in lockdown. Mensen verdwenen in hun huizen. Luchtreizigers strandden in verre oorden. Cruiseschepen zwierven maandenlang over zee. In Nederland was er toen ogenschijnlijk nog weinig aan de hand. Regering en RIVM hadden het aanvankelijk over een soort griep die wel aan ons land voorbij zou gaan. Maar halverwege maart ging ook ons land in lockdown.

Voor de Monumentenvereniging betekende dit van een samenkomst voorlopig geen sprake meer kon zijn. De communicatie met de leden verloopt sindsdien via de nieuwsbrieven en de telefoon. Het bestuur richtte zich in deze periode op het verwerven van nieuwe kennis, onder andere op het gebied van de Omgevingswet en het landelijke erfgoedbeleid. Ook de financiering van onderhoud en de instandhouding van ons erfgoed heeft onze aandacht. Er wordt gewerkt aan een subsidiewegwijzer.

Juni
In de nieuwsbrief van juni nodigde de Monumentenvereniging de leden uit voor de Algemene Ledenvergadering. Ook werd aangekondigd dat medewerkers van gemeente Bodegraven-Reeuwijk, Comité Open Monumentendag, Stichting Historische Kring Bodegraven en onze Monumentenvereniging gedurende de zomer zouden werken aan de totstandkoming van het bewaarboekje “Monumenten in Bodegraven-Reeuwijk”.

Juli
Op 1 juli hield de Monumentenvereniging haar virtuele Algemene Ledenvergadering via Google Meets. Formeel eigenlijk te laat, maar in verband met corona was de verplichte termijn voor een ALV door de regering verlengd.

Augustus
De Monumentenvereniging is mede opgericht om de cultuurhistorische kernwaarden in onze gemeente te beschermen en bij te dragen aan de continuering daarvan. In onze inspraakreactie op het voorontwerp bestemmingsplan Centrum Bodegraven 2020 vroeg de Monumentenvereniging zich af in hoeverre bij de gemeente sprake is van een integrale visie op onze cultuurhistorie. Van samenhang tussen maatregelen die (ook) betrekking hebben op erfgoed lijkt niet altijd sprake.

Volgens de gemeente is klimaatneutraliteit één van de pijlers van het planbeleid. De Monumentenvereniging vindt dat er dan wél voor moet worden gezorgd dat maatregelen op het gebied van milieu, weer en klimaat (dat zijn drie verschillende dingen) niet op één hoop worden gegooid. Denk bijvoorbeeld aan ‘klimaatneutrale’ woningen die zo potdicht zitten dat extra uitgaven aan bijv. airco (en dus elektriciteit) nodig zijn om het binnenklimaat enigszins gezond te houden. Bij oudere gebouwen, en dus vooral bij erfgoed, leidt de voor klimaatneutraliteit vereiste extra isolatie in veel gevallen tot hogere luchtvochtigheid binnenshuis, met onder meer houtrot als gevolg.

Door de wijziging van de Gaswet mag een netbeheerder geen aardgasaansluiting meer verzorgen voor nieuwbouw. In de praktijk worden daardoor (zoals gewoonlijk zouden we bijna zeggen) alleen ‘gewone’ burgers getroffen. Want veel grotere kantoorpanden en bedrijven behouden het recht op een aardgasaansluiting. Het college van B&W mag echter ook voor burgers, verenigingen en stichtingen uitzonderingen maken. De Monumentenvereniging heeft er daarom bij de gemeente voor gepleit om ook voor de vele, vaak zeer grote, cultuurhistorische objecten in onze gemeente zoals woonboerderijen, herenhuizen, (voormalige) kaaspakhuizen en kerken een uitzondering te maken op de ‘van het gas af’ plicht.

De financiële lasten voor eigenaren van erfgoed zijn in veel gevallen al ondraaglijk, en worden voortdurend verhoogd. De OZB is bijvoorbeeld voor gemeentelijke monumenten wél, maar voor cultuurhistorische objecten niet aangepast. Overigens geldt de gemeentelijke subsidieregeling voor monumenten nu ook voor cultuurhistorische objecten.

November
In het voorontwerp van het Centrumplan Bodegraven schreef het College van B&W dat zij aanstuurt op het herleven van het oude centrum in Bodegraven, bijvoorbeeld door meer toeristen te trekken. Eén van de oplossingen is om de Oude Markt autovrij te maken. Dat juicht de Monumentenvereniging toe. Het gebied rond de dorpskerk is de enige locatie in Bodegraven die nog de authentieke uitstraling heeft van een oude dorpskern.

In dat verband schreef de Monumentenvereniging een brief aan het College van B&W over de plannen voor de bouw van appartementen op de hoek Kerkstraat-Voorplein en het pand Kerkstraat 56. Veel omwonenden vrezen voor extra parkeerdruk en de bouwhoogte van de plannen. De gemeente heeft in haar antwoord op onze brief toegezegd dat zij zal vastleggen dat de bestaande bouwhoogte tevens de maximaal toegestane bouwhoogte is. De Monumentenvereniging heeft daarnaast extra aandacht gevraagd voor een zodanig ontwerp en kleurgebruik in de plannen dat geen afbreuk wordt gedaan aan het monumentale aanzicht van de omgeving.

Op 20 november vond de formele uitreiking plaats van het boekje “Monumenten in Bodegraven-Reeuwijk”. De “uitreiking” vond plaats door wethouder Jan Leendert van den Heuvel in een Zoom-vergadering via internet met zo’n 44 belangstellenden. Het boekje is gratis verkrijgbaar. De locaties waarop u het boekje op kunt halen vindt u op deze website. De digitale versie van het boekje kunt u via deze link bekijken.

December
Begin december namen bestuursleden van de Monumentenvereniging online deel aan de zogenaamde “Kansentafel Regionale Energie Strategie (RES)” van de gemeente Bodegraven-Reeuwijk. Het laat zich aanzien dat kleinschalige energie-oplossingen op daken van industriële panden en boerderijen (voor zover toegestaan) niet voldoende zullen zijn om de reeds voor deze regio opgelegde hoeveelheid stroom ook in onze regio te kunnen realiseren. Het zou gaan om bijna 600 ha aan zonnepanelen of 67 windmolens.

2021, een nieuw jaar, nieuwe uitdagingen 
Het is nog lang niet duidelijk wat de energietransitie zal betekenen voor ons cultureel erfgoed en de vaak oude en voor omgevingsinvloeden gevoelige gebouwen. Het bestuur van de Monumentenvereniging zal zich in 2021 inzetten voor het kenbaar maken van de erfgoed gerelateerde aandachtspunten bij de energietransitie. Daarnaast wil de Monumentenvereniging graag samen met u kijken naar de gevolgen en effecten die u zelf ervaart.

Daarnaast is het duidelijk dat de totstandkoming van de Omgevingswet verregaande gevolgen gaat hebben voor niet alleen eigenaren en beheerders van erfgoed, maar eigenlijk alle woningeigenaars en vastgoedbeheerders. Eén ding is zeker: de regeldruk zal toenemen. Hetzelfde geldt voor de lastendruk van eigenaren van erfgoed. De Monumentenvereniging zit op het vinkentouw, en zal waar mogelijk opkomen voor uw belangen!

Hopelijk mogen we elkaar later dit jaar weer live ontmoeten.
Nogmaals een voorspoedig en bovenal gezond 2021 gewenst!

Hartelijke groet,
Namens het gehele bestuur van de monumentenvereniging,

Jos de Lange
Voorzitter

KansenTafel lokale energie

Afgelopen dinsdagavond 8 december namen leden van het bestuur van onze de monumentenvereniging deel aan de zogenaamde “Kansentafel Regionale Energie Strategie (RES)” van de gemeente Bodegraven Reeuwijk.

Wat is een kansentafel? Het gaat om een lokale versie van de landelijke klimaattafels die worden voorgezeten door de heer Nijpels (VVD). Allerlei belangengroepen, politieke partijen en vertegenwoordigers van de industrie mochten aan die landelijke klimaattafels deelnemen. Alleen de gewone burger niet. De schijn wordt nu gewekt dat de burger via de kansentafels toch deelnemen aan de strategische energie discussie. Een discussie die met bewoners overigens in 2018 ook al gevoerd is in de vorm van “werkateliers” in de verschillende dorpskernen van Bodegraven-Reeuwijk.

De kansentafel wordt in het geval van de gemeente Bodegraven-Reeuwijk georganiseerd door de Energieregio Midden Holland. Die is verantwoordelijk voor het opstellen van de Regionale Energiestrategie (RES). Volgens de website van RES Midden Holland zijn er 30 energieregio’s en wordt er dus ook 30 keer een RES opgesteld.

De regio Midden-Holland bestaat uit de gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Krimpenerwaard, Waddinxveen en Zuidplas. Ook de provincie Zuid-Holland en de waterschappen Schieland en de Krimpenerwaard, Rijnland en Stichtse Rijnlanden praten mee. Zij hebben, aldus de website, een belangrijke rol bij het maken en uitvoeren van de RES.

De uitgangspunten voor de RES van onze regio zijn vastgelegd. De energieregio heeft begin oktober 2020 een eerste concept-RES aangeboden aan het Nationaal Programma Regionale Energie Strategie. In dit plan staat dat we in onze regio 0,435 terawattuur per jaar aan duurzame elektriciteit kunnen opwekken. Hiervoor zijn 67 windmolens (à 3 MW per stuk) nodig of 544 hectare aan zonnepanelen (dat komt neer op 816 voetbalvelden).

Veel deelnemers bleken vragen te hebben over de uitgangspunten van de bijeenkomst. Een deelneemster merkte op dat zij fundamenteel bezwaar had tegen windmolens vanwege de enorme hoeveelheid beton en staal die erin wordt verwerkt. Het rendement, zei zij, is nihil. De monumentenvereniging en anderen vroegen zich af waarom kernenergie niet mocht worden ingebracht. Dat is volgens hen de enige manier om aan de doelen van de energietransitie te kunnen voldoen. Ronald Plasterk (PvdA) merkte onlangs in de Telegraaf op dat ook wanneer we heel Nederland volgooien met windmolens en zonneparken dit maar voorziet in 2 procent van de landelijke energiebehoefte. En hoe meer windmolens en zonnepanelen, hoe meer behoefte er is aan conventionele gas- een houtgestookte energiecentrales als achtervang.

Anderen gaven aan veel bezwaren te hebben tegen het gebruik van kernenergie. Een recent rapport dat minister Wiebus had laten maken en kernenergie gunstig pleitte, werd door wetenschappers afgeserveerd als ondeugdelijk.

Een deelnemer bracht in om naast de opwekking van elektriciteit door zon en wind ook de opslag van elektrische energie in de strategie mee te nemen. De fluctuerende zonne-energie kan dan gelijkmatiger weggezet worden op het elektriciteitsnetwerk. Een andere oplossing om het netwerk niet te overbelasten zou kunnen zijn om kleinere installaties te plaatsen bij boeren of in wijken. De stroom van die kleinere windmolens of zonneparken zou kunnen worden gebufferd in (op dit moment nog) minder efficiënte batterij units. Deze zijn echter minder duur dan bijvoorbeeld lithium-ion batterijen die in auto’s worden toegepast. Dergelijke oplossingen zijn ook gemakkelijker inpasbaar in de omgeving.

Het enige wat de deelnemers tijdens de kansentafel konden doen was windmolens en zonneparken- verschuiven op een getekende kaart die veel leek op het gebied tussen de A12, kern Bodegraven, de oude Rijn en de Zuidzijder Polder. Om zoveel mogelijk steun te verwerven voor al die windmolen- en zonneprojecten werd duidelijk gestuurd op (de mogelijkheid van) financiële deelname in (en dus meedelen in de mogelijke opbrengsten van) die projecten.

Het is duidelijk dat wanneer men kijkt naar het totale wattage dat moet worden opgeleverd het neerzetten van windmolens en zonnepanelen efficiënt moet zijn. Onze regio, en met name onze gemeente Bodegraven-Reeuwijk, bestaat voor een groot gedeelte uit drassige veenweiden en meren- en plassen gebieden. De enige logische locaties voor grootschalige windmolen- en zonneparken zijn de Zuidzijderpolder en de Meijepolder tussen Bodegraven en Nieuwerbrug. Het laat zich raden wat dergelijke ruimte belastende projecten betekenen voor bijvoorbeeld uitzicht en geluidsoverlast.

Het is onduidelijk wat dit allemaal betekent voor ons cultureel erfgoed en de vaak oude en voor omgevingsinvloeden gevoelige gebouwen. De monumentenverenging wil graag samen met u kijken naar de effecten van de energietransitie op ons erfgoed. Wanneer u vragen of opmerkingen heeft naar aanleiding van deze blog neem dan contact op via monumentenvereniging@gmail.com.